به گزارش روابط عمومی سازمان جهادکشاورزی استان، اصغر فرج نیا در گفتگو با خبرنگاران، در مورد روز جهانی خاک گفت: با توجه به افزایش جمعیت، نیاز به تولید بیشتر مواد غذایی بیش از پیش احساس می شود. با توجه به محدود بودن سطح اراضی قابل کشت بهترین راه نیل به این مهم افزایش تولید در واحد سطح است. در بین نهاده های کشاورزی مصرف متعادل کودهای شیمیایی بیشتر از سایر نهاده ها در افزایش تولید محصولات کشاورزی موثر است. در این راستا بهترین و عاقلانه ترین راه برای تعیین مقدار کود مصرفی انجام توصیه کودی براساس آزمون خاک است. مصرف کودهای شیمیایی در ایران از سال 1325 با واردات 11 تن از انواع کودهای شیمیایی آغاز شد و از سال 1330 وزارت کشاورزی واردات کود به کشور را به عهده گرفت.
وی افزود: در ابتدا تعادل نسبتاً متعادلی بین مصرف کودهای آلی و شیمیایی وجود داشت ولی این تعادل دوام چندانی نیافت بطوریکه از اواسط دهه پنجاه مصرف کودهای شیمیایی به ویژه مصرف کودهای ازته و فسفاته بیشتر از بقیه کودها رایج شد و مصرف کودهای پتاسیمی و آلی به بوته فراموشی سپرده شد. مصرف کود شیمیایی کشور در سال 1324 تنها 100 تن سوپر فسفات تریپل بوده و در سال 1371 به یک میلیون تن کود فسفری و یک میلیون تن کود ازته رسید. افزایش روزافزون کاربرد کودهای شیمیائی به دلیل تجمع این عناصر در خاک و محصولات کشاورزی و یا انتقال آنها به سفره آبهای زیرزمینی و آلوده کردن آنها سلامتی جامعه را به مخاطره افکنده است. اختصاص یارانه به واردات کود و قیمت پایین آن منجر به استفاده بی رویه از این کودها شد بطوری که نتایج آنالیز خاک در مناطق مختلف کشور محققین را بر آن داشت که با انتشار مقالاتی به آلودگی خاک، آب های زیر زمینی و تجمع ترکیباتی مانند نیترات، سرب و کادمیم در محصولات کشاورزی هشدار دهند. از آن پس سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی با توسعه آزمایشگاه های خاک شناسی خصوصی سعی کرد که مصرف کود براساس آزمون خاک را ترویج کند.
فرج نیا بیان کرد: همچنین تحقیقات در زمینه نیاز کودی محصولات کشاورزی را توسعه داد. فعالیت های تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی سازمان تحقیقات کشاورزی و مراکز آموزش عالی و نیز افزایش قیمت کود به دلیل افزایش قیمت ارز مصرف کودهای کشاورزی به ویژه در محصولاتی مانند گندم که به دلیل قیمت پایین سودآوری بالایی را ندارند با افت شدیدی همراه شد. از این میان کودهای فسفاته که بخش عمده آن از واردات تامین می شود افزایش قیمت چند برابری را تجربه کردند. این امر به مرور زمان در 15 سال گذشته خاک های کشاورزی را از این عنصر اصلی تخلیه کرد. اولین نقشه های حاصلخیزی خاکهای استان در سال 1385 به همت سازمان جهاد کشاورزی استان و با نظارت فنی بخش تحقیقات خاک و آب صورت گرفت اولین نقشه های حاصلخیزی بودند که در کشور با روش سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیه شدند از آن پس برآورد نیاز کودی با استفاده از این نقشه ها صورت گرفت اما پس از 15 سال نتایج آنالیز خاک در بیش از 1400 مزرعه نشان داد که مصرف کود به دلیل افزایش قیمت کودها با افت شدیدی همراه شده است بطوری که مصرف کودهای فسفاته در استان از حدود 57 هزار تن در سال 1386 به تدریج کاهش یافته و به حدود 6 هزار تن در سال 1400 رسیده است به طوری که بیش از 70 درصد مزارع استان به کمبود عنصر غذایی فسفر مبتلا هستند این کمبود در مزارع محصولاتی مانند گندم که درآمد کمتری نسبت به محصولات باغی و صیفی جات دارند بیشتر مشهود است و متاسفانه مصرف کود در استان از مصرف حالت بهینه دور شده است.
رئیس بخش تحقیقات خاک و آب مرکز ادامه داد: این کاهش شدید فسفر خاک دولت را بر آن داشت که قیمت کود فسفاته را به نصف کاهش دهد بطوری که در سال زراعی 1401 قیمت این کود از یک میلیون و یکصد هزار تومان به دلیل عدم استقبال کشاورزان به نصف این مبلغ در همان سال کاهش یافت و تحویل کود اوره با قیمت یارانه ای منوط به خرید کود سوپر فسفات تریپل شد.
وی افزود: امید می رود این سیاستها همراه با آموزش های ترویجی بتواند مصرف این عنصر غذایی را در اراضی کشاورزی متعادل کرده و به بالاتر از حد بحرانی یعنی بالای 10 میلی گرم در کیلوگرم خاک افزایش دهد و نیز قیمت محصولات کشاورزی به ویژه گندم بایستی براساس هزینه ها تعیین شود نه درآمد قشر آسیب پذیر، و دولت برای تامین نان که قوت اصلی مردم کشور است میزان یارانه نقدی و نیز دهک های یارانه بگیر را افزایش دهد و اجازه دهد قیمت نان نیز همانند سایر کالاها براساس عرضه و تقاضا تعیین شود و از تعیین قیمت دستوری برای گندم و نان پرهیز کند. عدم مصرف کود طی چند سال اخیرسبب تخلیه خاک ها از عناصر غذایی شده و علاوه بر کمیت، کیفیت محصول تولیدی را کاهش داده است که این خود می تواند اثرات جبران ناپذیری بر سلامت جامعه و رشد کودکان داشته باشد. لذا پیشنهاد می شود که دولت در سیاستهای خود تجدید نظر کرده و از متخصصین مربوطه در تعیین تنوع کودهای یارانه ای و نیز قیمت آنها کمک بگیرد.
